Czym jest dysuria?

Objawy ze strony dolnych dróg moczowych mogą występować w różnej postaci — od pieczenia i bólu podczas oddawania moczu, przez częstą potrzebę korzystania z toalety, po naglące parcie na pęcherz. Każdy z tych objawów może powodować znaczny dyskomfort.

Jednym z nich, który może pojawić się w przebiegu różnych chorób układu moczowego lub narządów płciowych, jest dysuria. Może ona towarzyszyć m.in. zakażeniom dróg moczowych i stanom zapalnym czy innym schorzeniom urologicznym, dlatego ważne jest ustalenie przyczyny oraz – w razie potrzeby – wdrożenie odpowiedniego leczenia.

Definicja dysurii

Dysuria to objaw kliniczny polegający na bolesnym lub niekomfortowym oddawaniu moczu. Pacjenci opisują go najczęściej jako pieczenie, kłucie, szczypanie lub uczucie dyskomfortu w obrębie cewki moczowej pojawiające się w trakcie mikcji albo bezpośrednio po niej. Dysuria nie jest chorobą, lecz objawem, który może towarzyszyć różnym schorzeniom układu moczowego lub narządów płciowych [1].

Najczęściej objaw ten występuje w przebiegu zakażeń układu moczowego (ZUM), zwłaszcza zapalenia pęcherza moczowego lub cewki moczowej. Może jednak pojawiać się także w innych sytuacjach klinicznych, takich jak kamica układu moczowego, infekcje przenoszone drogą płciową, stany zapalne narządów płciowych czy podrażnienia błony śluzowej dróg moczowych [1][2].

Dysuria znacznie częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn. Wynika to przede wszystkim z budowy anatomicznej – krótsza cewka moczowa u kobiet ułatwia bakteriom przedostawanie się do pęcherza moczowego. Szacuje się, że co najmniej 50-60% kobiet doświadcza w ciągu życia przynajmniej jednego epizodu zakażenia układu moczowego, które jest najczęstszą przyczyną bolesnego oddawania moczu. U mężczyzn infekcje dróg moczowych występują znacznie rzadziej [1][3].

Przyczyny dysurii

Dysuria jest objawem, który może mieć różne przyczyny – od stosunkowo łagodnych podrażnień błony śluzowej dróg moczowych po choroby wymagające diagnostyki i leczenia specjalistycznego. W praktyce klinicznej najczęściej wiąże się z infekcjami lub stanami zapalnymi w obrębie układu moczowego, jednak może także towarzyszyć innym schorzeniom.

Do najczęstszych przyczyn dysurii należą:

• zakażenia układu moczowego (ZUM) – obejmują one m.in. zapalenie pęcherza moczowego oraz zapalenie cewki moczowej i zwykle mają podłoże bakteryjne, najczęściej związane z bakteriami Escherichia coli. Objawom mogą towarzyszyć częstomocz, parcie na pęcherz oraz uczucie pieczenia podczas mikcji,

• zapalenie cewki moczowej – może być wywołane zarówno przez bakterie odpowiedzialne za typowe zakażenia dróg moczowych, jak i przez drobnoustroje przenoszone drogą płciową. Objawia się pieczeniem podczas oddawania moczu, niekiedy także wydzieliną z cewki moczowej,

• choroby przenoszone drogą płciową – choroby takie jak chlamydioza, rzeżączka czy zakażenie Trichomonas vaginalis mogą powodować stan zapalny cewki moczowej i towarzyszącą mu dysurię. Objawom mogą towarzyszyć również upławy, ból w podbrzuszu lub wydzielina z cewki moczowej,

• choroby gruczołu krokowego – u mężczyzn bolesne oddawanie moczu może być związane z zapaleniem prostaty lub innymi schorzeniami gruczołu krokowego. W takich przypadkach często pojawiają się także trudności w rozpoczęciu mikcji, oddawanie moczu słabym bądź przerywanym strumieniem, uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza czy ból w okolicy krocza,

• kamica układu moczowego – obecność złogów w drogach moczowych może powodować podrażnienie błony śluzowej i ból podczas oddawania moczu. Objawowi temu może towarzyszyć również ból w okolicy lędźwiowej, krwiomocz lub nagłe, silne parcie na pęcherz,

• czynniki drażniące – dysuria może pojawić się także w wyniku podrażnienia cewki moczowej przez niektóre środki higieniczne, kosmetyki do higieny intymnej, detergenty, a także w wyniku urazu mechanicznego lub stosowania niektórych leków. W takich sytuacjach objaw ma zwykle charakter przejściowy.

Rozpoznanie przyczyny dysurii wymaga uwzględnienia objawów towarzyszących oraz wykonania odpowiednich badań diagnostycznych, takich jak badanie ogólne moczu czy posiew moczu [1-4].

Objawy dysurii

Najbardziej charakterystycznym objawem dysurii jest ból lub pieczenie podczas oddawania moczu, jednak w praktyce klinicznej dolegliwości rzadko występują pojedynczo.

Objawy dysurii u kobiet

U kobiet dysuria najczęściej towarzyszy zakażeniom dolnych dróg moczowych, zwłaszcza zapaleniu pęcherza moczowego. Typowe objawy zapalenia pęcherza obejmują pieczenie podczas oddawania moczu, częstomocz oraz nagłe parcie na pęcherz [2,4].

W takich przypadkach mogą pojawić się również:

• pieczenie lub ból podczas oddawania moczu,

• częste oddawanie niewielkich ilości moczu,

• nagłe parcie na mocz,

• ból lub uczucie ucisku w podbrzuszu,

• zmętnienie moczu lub nieprzyjemny zapach moczu.

W niektórych przypadkach dysurii mogą towarzyszyć także objawy ze strony narządów płciowych, takie jak upławy lub świąd okolic intymnych, co może sugerować współistniejącą infekcję ginekologiczną.

Szczególnie podatne na występowanie dysurii są kobiety w okresie perimenopauzy, menopauzy oraz po menopauzie. W tym czasie zachodzą zmiany hormonalne związane z obniżeniem poziomu estrogenów.

U kobiet po menopauzie spadek estrogenów może prowadzić do suchości błon śluzowych oraz zwiększonej podatności na podrażnienia i infekcje w obrębie dolnych dróg moczowych, co sprzyja pojawianiu się objawów takich jak pieczenie czy ból przy oddawaniu moczu.

Objawy dysurii u mężczyzn

U mężczyzn bolesne oddawanie moczu częściej wiąże się z chorobami gruczołu krokowego (przerost prostaty) lub zapaleniem cewki moczowej. Objawy mogą obejmować:

• pieczenie lub ból podczas mikcji,

• trudności w rozpoczęciu oddawania moczu,

• słaby lub przerywany strumień moczu,

• uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza,

• ból w okolicy krocza lub dolnej części brzucha [3].

W niektórych przypadkach mogą pojawić się również objawy ogólne, takie jak gorączka, dreszcze lub ból w okolicy lędźwiowej, które mogą wskazywać na bardziej nasilone zakażenie układu moczowego.

Ponieważ dysuria może mieć różne przyczyny, w przypadku utrzymujących się dolegliwości konieczne jest przeprowadzenie odpowiedniej diagnostyki

Jak diagnozuje się dysurię?

Diagnostyka dysurii polega przede wszystkim na ustaleniu przyczyny dolegliwości. Lekarz rozpoczyna ją od zebrania wywiadu medycznego oraz oceny objawów towarzyszących, a następnie – w zależności od sytuacji klinicznej – może zlecić odpowiednie badania laboratoryjne lub obrazowe [1].

Do najczęściej wykonywanych badań należą:

• ogólne badanie moczu – podstawowe badanie w diagnostyce objawów ze strony układu moczowego. Pozwala ocenić m.in. obecność leukocytów, erytrocytów, bakterii czy białka w moczu, co może wskazywać na stan zapalny lub zakażenie dróg moczowych,

• posiew moczu – badanie mikrobiologiczne umożliwiające wykrycie bakterii w moczu oraz określenie ich wrażliwości na antybiotyki. Wykonuje się je szczególnie wtedy, gdy podejrzewa się zakażenie układu moczowego lub gdy objawy nawracają,

• USG układu moczowego – badanie obrazowe pozwalające ocenić nerki, pęcherz moczowy oraz inne struktury układu moczowego. Może pomóc wykryć np. kamicę układu moczowego, zaleganie moczu w pęcherzu lub niektóre nieprawidłowości anatomiczne,

• cystoskopia – badanie endoskopowe polegające na wprowadzeniu cienkiego instrumentu do pęcherza moczowego przez cewkę moczową. Wykonuje się je rzadziej, zwykle w sytuacjach, gdy konieczna jest dokładniejsza ocena błony śluzowej pęcherza lub gdy objawy utrzymują się mimo wcześniejszej diagnostyki [2].

Dobór badań zależy od wieku pacjenta, czasu trwania objawów oraz podejrzewanej przyczyny dysurii. W wielu przypadkach już podstawowe badanie ogólne moczu pozwala lekarzowi ustalić dalsze postępowanie diagnostyczne lub terapeutyczne.

Leczenie dysurii

Leczenie dysurii zależy przede wszystkim od przyczyny dolegliwości, dlatego kluczowe znaczenie ma prawidłowa diagnostyka. Ponieważ dysuria jest objawem, a nie chorobą samą w sobie, postępowanie terapeutyczne koncentruje się na leczeniu schorzenia, które ją powoduje [1].

W przypadku łagodnych stanów zapalnych dolnych dróg moczowych można zastosować złożone leki roślinne. Jednym z nich jest Canephron^® – lek o wielokierunkowym mechanizmie działania i naturalnym składzie.

Wykazuje on działanie przeciwbólowe, spazmolityczne, przeciwzapalne oraz moczopędne, a także antyadhezyjne, czyli utrudniające przyleganie bakterii do nabłonka dróg moczowych. Dzięki temu może wspierać leczenie łagodnych stanów zapalnych układu moczowego oraz pomagać w łagodzeniu towarzyszących im objawów [5,6].

Jeśli przyczyną dysurii są infekcje przenoszone drogą płciową, leczenie polega na zastosowaniu odpowiedniej terapii przeciwbakteryjnej lub przeciwpasożytniczej oraz – w razie potrzeby – leczeniu partnerów seksualnych.

W przypadku kamicy układu moczowego postępowanie zależy od wielkości i lokalizacji złogów. Leczenie może obejmować farmakoterapię, zwiększenie podaży płynów, a w niektórych sytuacjach także zabiegi urologiczne.

Jeżeli dysuria wynika z podrażnienia cewki moczowej lub działania czynników drażniących, pomocne może być ograniczenie stosowania potencjalnie drażniących kosmetyków do higieny intymnej, detergentów lub innych substancji chemicznych, które mogą nasilać dolegliwości.

W wielu przypadkach ważnym elementem postępowania jest również odpowiednie nawodnienie organizmu, które sprzyja częstszemu oddawaniu moczu i może wspierać naturalne oczyszczanie dróg moczowych [2].

Kiedy udać się do lekarza?

Bolesne oddawanie moczu nie zawsze oznacza poważną chorobę, jednak jeśli objawy utrzymują się lub nasilają, konieczna może być konsultacja lekarska. Szczególnie ważne jest to w sytuacji, gdy dysuria pojawia się nagle, ma duże nasilenie lub towarzyszą jej inne niepokojące objawy [1].

Do lekarza warto zgłosić się zwłaszcza wtedy, gdy występują:

• silny ból podczas oddawania moczu, który utrzymuje się przez kilka dni,

• gorączka lub dreszcze mogące wskazywać na rozwijającą się infekcję,

• krew w moczu (krwiomocz),

• ból w okolicy lędźwiowej lub w podbrzuszu,

• nudności lub wymioty, które mogą towarzyszyć poważniejszym zakażeniom układu moczowego,

• trudności w oddawaniu moczu lub zatrzymanie moczu,

• nawracające epizody bolesnego oddawania moczu.

Szybka konsultacja lekarska jest szczególnie istotna u kobiet w ciąży, osób starszych oraz pacjentów z chorobami przewlekłymi (np. cukrzycą), ponieważ w tych grupach ryzyko powikłań zakażeń układu moczowego może być większe. W takich sytuacjach lekarz może zlecić odpowiednie badania diagnostyczne oraz wdrożyć właściwe leczenie [1,2].

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Piśmiennictwo

[1] Medina M., Castillo-Pino E., An introduction to the epidemiology and burden of urinary tract infections, Therapeutic Advances in Urology, 2019 [dostęp online 04.03.2026]

[2] Flores-Mireles A. L., Walker J. N., Caparon M., Hultgren S. J., Urinary tract infections: epidemiology, mechanisms of infection and treatment options, Nature Reviews Microbiology, 2015 [dostęp online 04.03.2026]

[3] Bonkat G. i in., EAU Guidelines on Urological Infections, European Association of Urology, 2024 [dostęp online 04.03.2026]

[4] Polskie Towarzystwo Urologiczne, Zakażenia układu moczowego – zalecenia diagnostyczno-terapeutyczne, PTU [dostęp online 04.03.2026]

[5] Charakterystyka Produktu Leczniczego Canephron tabletki drażowane i Canephron N krople doustne

[6] Kiliś-Pstrusińska K., Mastalerz-Migas A., Apoznański W., Szydełko T., Lek roślinny Canephron w leczeniu i profilaktyce niepowikłanych zakażeń dolnych dróg moczowych, Lekarz POZ, 2022, 8(1), s. 65–71 [dostęp online 04.03.2026]