Problemy z oddawaniem moczu

Problemy z oddawaniem moczu to szeroka grupa dolegliwości, które obejmują m.in. trudności w rozpoczęciu mikcji, osłabiony strumień, uczucie parcia oraz szczypanie podczas oddawania moczu. Najczęściej wynikają z podrażnienia błony śluzowej pęcherza lub cewki moczowej, odwodnienia, zalegania moczu albo chwilowego zaburzenia naturalnych mechanizmów ochronnych dróg moczowych.

Ponieważ przyczyny takich problemów mogą być różne – od łagodnych, przejściowych po wymagające pilnej oceny lekarskiej – ważne jest wczesne rozpoznanie charakteru dolegliwości. W kolejnych akapitach wyjaśniamy, skąd mogą brać się te objawy, jakie sygnały są typowe dla zaburzeń oddawania moczu oraz kiedy potrzebna jest szybka reakcja.

Częste przyczyny problemów z oddawaniem moczu

Problemy z oddawaniem moczu mogą wynikać zarówno z przejściowych podrażnień, jak i z chorób przewlekłych wpływających na pracę pęcherza, cewki moczowej lub całego układu moczowego.

Możliwe przyczyny trudności z oddawaniem moczu: 

• podrażnienie błony śluzowej dróg moczowych (np. po odwodnieniu, intensywnej aktywności fizycznej, stosunku płciowym),
• infekcje dolnych dróg moczowych, które mogą powodować pieczenie, trudności z rozpoczęciem mikcji i częstomocz,
• zaleganie moczu w pęcherzu, wynikające m.in. ze wstrzymywania mikcji lub niewystarczającego nawodnienia,
• przerost gruczołu krokowego (prostaty) u mężczyzn, prowadzący do zwężenia cewki moczowej i osłabienia strumienia,
• kamica układu moczowego, gdy drobne złogi podrażniają błonę śluzową lub utrudniają swobodny odpływ moczu,
• choroby przewlekłe, takie jak cukrzyca, choroby neurologiczne czy zaburzenia unerwienia pęcherza, które mogą wpływać na kontrolę mikcji,
• stany zapalne lub zanikowe błony śluzowej u kobiet w okresie menopauzy, związane ze zmianami hormonalnymi,
• podrażnienia wywołane kosmetykami, środkami myjącymi lub składnikami prezerwatyw, które mogą chwilowo zaburzać komfort mikcji,
• przyjmowanie leków, które zmieniają częstość oddawania moczu lub jego kolor (np. preparaty moczopędne, niektóre leki przeciwalergiczne, preparaty stosowane w chorobach neurologicznych).

Objawy problemów z oddawaniem moczu

Problemy z oddawaniem moczu mogą manifestować się na różne sposoby, w zależności od przyczyny i stopnia podrażnienia lub zaburzenia pracy pęcherza. Objawy mogą pojawiać się pojedynczo lub w zespole i obejmować zarówno dolegliwości bólowe, jak i trudności związane z samym przepływem moczu. Do najczęściej zgłaszanych należą:

• częstsza potrzeba oddawania moczu,
• uczucie naglącego parcia,
• szczypanie podczas oddawania moczu,
• ból w podbrzuszu,
• osłabiony lub przerywany strumień moczu,
• trudności w rozpoczęciu mikcji,
• wrażenie niepełnego opróżnienia pęcherza.

Jeśli problemy narastają lub pojawiają się nagle, wymagają dalszej diagnostyki.

Jakie czynniki sprzyjają problemom z oddawaniem moczu?

Trudności w oddawaniu moczu mogą wynikać zarówno z czynników anatomicznych, jak i stylu życia.

U kobiet problemy częściej wiążą się z łatwiejszym podrażnieniem cewki moczowej i zaburzeniami mikroflory, natomiast u mężczyzn kluczową rolę odgrywają zmiany związane z prostatą. U obu płci istotny wpływ mają także nawyki, przewlekłe choroby i stosowane leki.

Najczęstsze czynniki sprzyjające zaburzeniom w oddawaniu moczu to: 

• niewystarczające nawodnienie, prowadzące do zagęszczenia moczu i podrażnienia pęcherza
• wstrzymywanie mikcji, które sprzyja zaleganiu moczu i namnażaniu bakterii
• stosowanie drażniących środków do higieny intymnej
• długotrwały stres nasilający napięcie mięśni dna miednicy
• choroby przewlekłe (cukrzyca, choroby neurologiczne, zaburzenia hormonalne)
• u kobiet: osłabienie mikroflory pochwy, zmiany okołomenopauzalne
• u mężczyzn: przerost prostaty utrudniający prawidłowy przepływ moczu

Jeśli zauważasz, że objawy pojawiają się regularnie w podobnych sytuacjach (po wysiłku, przy odwodnieniu, po stosunku, w okresach stresu), warto odnotować to i omówić z lekarzem, ponieważ ułatwia to postawienie trafnej diagnozy.

Co możesz zrobić, by złagodzić problemy z oddawaniem moczu?

Łagodne trudności w oddawaniu moczu można często zmniejszyć poprzez działania, które wspierają naturalną pracę pęcherza i ograniczają podrażnienie cewki moczowej. Sprawdzą się zwłaszcza proste, codzienne nawyki sprzyjające prawidłowemu nawilżeniu organizmu i komfortowi dróg moczowych.

Jak łagodzić dolegliwości związane z trudnościami w oddawaniu moczu?

• Pij wodę, aby rozcieńczyć mocz i zmniejszyć jego drażniące działanie.
• Unikaj wstrzymywania mikcji, które sprzyja zaleganiu moczu.
• Ogranicz kawę, alkohol i napoje gazowane, ponieważ mogą nasilać szczypanie podczas oddawania moczu.
• Stosuj ciepłe okłady na podbrzusze; pomagają rozluźnić mięśnie pęcherza i zmniejszają dyskomfort.
• Wybieraj bezzapachowe preparaty do higieny intymnej, które nie naruszają naturalnej bariery ochronnej. 
• Noś przewiewną bieliznę i unikaj bardzo obcisłych ubrań w okolicy krocza.

W przypadku problemów z oddawaniem moczu w przebiegu zapalenia pęcherza warto zastosować leki roślinne (zgodnie z ulotką), np. lek Canephron, który pomoże zmniejszyć dolegliwości bólowe, pieczenie oraz poprzez działanie moczopędne ułatwi oddawanie moczu [1,2].

Kiedy natychmiast skontaktować się z lekarzem?

Niektóre problemy z oddawaniem moczu wymagają pilnej oceny medycznej, ponieważ mogą wskazywać na zaburzenia pracy pęcherza moczowego lub rozwijające się zakażenie dróg moczowych. Pomocy lekarskiej należy szukać szczególnie wtedy, gdy pojawia się:

• narastające lub nagłe zatrzymanie moczu, czyli niemożność oddania moczu mimo silnego parcia,
• krew w moczu, ból w okolicy lędźwiowej, gorączka lub dreszcze,
• intensywny ból podbrzusza,
• nagłe nasilenie trudności w oddawaniu moczu u mężczyzn, zwłaszcza z podejrzeniem przerostu prostaty.

W takich sytuacjach konieczna może być szybka diagnostyka, w tym wykonanie ogólnego badania moczu i posiewu moczu, aby ustalić przyczynę dolegliwości. Jeżeli objawy sugerują poważniejsze zaburzenia lub nawracające infekcje, warto rozważyć także wizytę u urologa, który dobierze odpowiednie dalsze postępowanie.

Leczenie problemów z oddawaniem moczu

Postępowanie zależy od przyczyny dolegliwości, dlatego pierwszy krok to określenie, co utrudnia mikcję: infekcja, przeszkoda w odpływie moczu, kamica, podrażnienie błony śluzowej czy choroba przewlekła.

Najczęściej stosowane metody leczenia obejmują:

• w przypadku zakażenia dróg moczowych — zwiększenie ilości wypijanych płynów, regularne opróżnianie pęcherza, a jeśli objawy są nasilone – antybiotykoterapia dobrana na podstawie badania ogólnego i posiewu moczu;
• przy podrażnieniu błony śluzowej (szczypanie podczas oddawania moczu, częstomocz) — ciepłe okłady na podbrzusze, unikanie wstrzymywania mikcji, łagodne środki do higieny intymnej;
• w przypadku przerostu prostaty — leczenie farmakologiczne zmniejszające napięcie mięśni gładkich lub redukujące rozmiar gruczołu (po ocenie urologicznej). W niektórych sytuacjach, jeśli objawy nasilają się mimo leczenia lub dochodzi do zatrzymania moczu, specjalista może rozważyć leczenie zabiegowe;
• przy kamicy moczowej — odpowiednie nawodnienie, leki rozkurczowe. W razie dużych złogów – zabiegi urologiczne;
• przy zaburzeniach neurologicznych — leczenie choroby podstawowej, modyfikacja leków, ewentualnie trening pęcherza lub konsultacja urologiczna.

W postępowaniu terapeutycznym można zastosować leki roślinne zgodnie z ulotką, np. lek Canephron, który jest wskazany w infekcjach dolnych dróg moczowych (zapaleniu pęcherza) oraz zapobiegawczo w osadzaniu się piasku nerkowego [3].

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania i tylko wtedy, gdy jest to konieczne. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

[1] Ivanov et al. An open label, non-controlled, multicentre, interventional trial to investigate the safety and efficacy of Canephron^® N the man agement of uncomplicated urinary tract infections (uUTIs), Clinical Phytoscience (2015) 1:7.

[2] Brenneis et al. (2012). Spasmolytic activity of Canephron^® N on the contractility of isolated urinry bladder. 13th International Congress of Ethnopharmacology, Greaz, Austria, Congress Poster.

[3]. Charakterystyka Produktu Leczniczego Canephron.